افزایش پلکانی معکوس؛ پاسخ یا آغاز ابهام؟

خبر تعیین سازوکار افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ در کمیسیون تلفیق، بیش از آن‌که یک پاسخ نهایی باشد، مجموعه‌ای از پرسش‌های تازه را پیش روی کارکنان و تحلیل‌گران نظام پرداخت گذاشته است. اعلام افزایش حقوق به‌صورت «پلکانی معکوس» در بازه ۲۱ تا ۴۳ درصد، در نگاه نخست نشانه‌ای از توجه به حداقل‌بگیران تلقی می‌شود، اما وقتی اعداد و مفروضات کنار هم قرار می‌گیرند، تصویر دقیق‌تری شکل می‌گیرد.

فرض اولیه؛ افزایش ۲۰ درصدی ضریب حقوق

پیش از انتشار این خبر، صحبت از افزایش ۲۰ درصدی ضریب حقوق در سال ۱۴۰۵ بود. اگر این مبنا را بپذیریم، ضریب حقوق از عدد ۵۷۹۵ به حدود ۶۹۵۴ افزایش پیدا می‌کند. این عدد، پایه تمام محاسبات بعدی در احکام حقوقی است و نقش تعیین‌کننده‌ای در تحلیل افزایش‌ها دارد.

حداقل دریافتی و عدد ۴۳ درصد

حداقل دریافتی کارکنان در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۳ میلیون تومان بوده است. حال اگر افزایش ۴۳ درصدی اعلام‌شده را برای حداقل‌بگیران اعمال کنیم، حداقل دریافتی سال ۱۴۰۵ باید به حدود ۱۸ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان برسد. اینجاست که مقایسه ساده میان «افزایش ضریب» و «عدد نهایی دریافتی» معنا پیدا می‌کند.

شکاف میان ضریب و دریافتی؛ پای عدد ثابت در میان است

افزایش ۲۰ درصدی ضریب حقوق به‌تنهایی قادر نیست حداقل دریافتی را از ۱۳ میلیون تومان به ۱۸.۵۹ میلیون تومان برساند. محاسبات نشان می‌دهد حدود ۲ میلیون و ۹۹۰ هزار تومان اختلاف میان دریافتی حاصل از افزایش ضریب و رقم نهایی وجود دارد. این اختلاف عملاً نشان می‌دهد که علاوه بر رشد ضریب، یک عدد ثابت نزدیک به ۳ میلیون تومان نیز برای حداقل‌بگیران در نظر گرفته شده است.

ترجمه عدد ثابت به زبان امتیاز

اگر این رقم ثابت را به زبان نظام امتیازی حقوق تبدیل کنیم، با ضریب ۶۹۵۴ ریالی سال ۱۴۰۵، معادل چیزی حدود ۴۳۰۰ امتیاز خواهد بود. به بیان دیگر، حداقل‌بگیران علاوه بر افزایش ۲۰ درصدی ضریب، از امتیازی معادل ۴۳۰۰ امتیاز یا حدود ۳ میلیون تومان بهره‌مند می‌شوند.

جمع‌بندی فرمول محتمل افزایش حقوق ۱۴۰۵

بر اساس این محاسبات، می‌توان گفت فرمول محتمل افزایش حقوق در سال ۱۴۰۵ چنین است:

۲۰ درصد افزایش ضریب حقوق + حدود ۳ میلیون تومان مبلغ ثابت (برای حداقل‌بگیران)

اما این فرمول برای همه کارکنان یکسان نخواهد بود.

رقم ثابت تا کجا ادامه دارد؟

ابهام اصلی دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود. هنوز مشخص نیست این مبلغ ثابت ۳ میلیونی تا چه سطحی از دریافتی را شامل می‌شود. با توجه به اینکه کف افزایش حقوق ۲۱ درصد اعلام شده، به نظر می‌رسد این رقم ثابت مختص حداقل‌بگیران باشد و هرچه فرد در طبقات بالاتر مزدی قرار می‌گیرد، سهم او از این عدد ثابت کاهش پیدا کند؛ همان منطق «پلکانی معکوس» که در خبر به آن اشاره شده است.

یک پرسش کلیدی؛ نحوه اعمال در احکام

پرسش مهم‌تر این است که این عدد ثابت چگونه در احکام حقوقی اعمال خواهد شد.
آیا قرار است به امتیاز ترمیم حقوق که اکنون ۳۰۰۰ امتیاز است اضافه شود؟
یا دولت روش دیگری را برای اعمال آن در نظر خواهد گرفت؛ مثلاً تعریف امتیاز جدید یا درج یک ردیف مستقل در حکم حقوقی؟

نتیجه‌گیری؛ باید منتظر جزئیات ماند

آنچه در حال حاضر می‌توان با اطمینان گفت این است که افزایش حقوق ۱۴۰۵، یک افزایش ساده و صرفاً درصدی نیست، بلکه ترکیبی از افزایش ضریب و عدد ثابت است. ترکیبی که اگر جزئیات آن شفاف و دقیق اعلام نشود، می‌تواند به نابرابری‌های جدید در نظام پرداخت منجر شود.

تا زمان انتشار جزئیات نهایی، باید منتظر ماند و دید این «۳ میلیون تومان» دقیقاً کجا می‌نشیند و چگونه توزیع می‌شود؛ چراکه شیوه توزیع آن، به اندازه خود رقم، اهمیت دارد.